Diopsyd jest kamieniem kolorowym, więc jego ocena zaczyna się od wrażenia wywołanego przez kolor i światło, a nie od diamentowego dążenia do maksymalnej czystości. Drobny zielony kamień powinien wyglądać żywo, żywo i zrównoważenie w zwykłych warunkach oglądania. Najbardziej pożądany chromowo-zielony diopsyd zwykle mieści się w średnim do średnio-ciemnego zakresie tonów, gdzie kolor pozostaje nasycony, ale kamień nie staje się wizualnie zamknięty.

Różnorodność ma znaczenie. Przezroczysty chromowy diopsyd ocenia się inaczej niż czarny gwiaździsty diopsyd, a oba inaczej niż violane. Przezroczysty zielony kamień nagradza równomierny kolor, jasność i kontrolowany szlif. Czarny gwiaździsty kaboszon nagradza siłę promieni, centrowanie i wypolerowaną kopułę. Violane nagradza spójne fioletowe wzory i stabilne wykończenie. Najlepsze podejście zaczyna się od rodzaju diopsydy w ręku, a następnie pyta, co oznacza doskonałość dla tej formy.

Zakres kolorów diopsydów jest szerszy niż sugeruje to ich publiczny wizerunek. Diopsyd chromowy jest najlepiej znaną formą kamienia szlachetnego, ale żółto-zielony materiał, fioletowy violan i nieprzezroczysty czarny diopsyd gwiaździsty mają własne standardy piękna.

Przejrzystość diopsydów powinna być oceniana w zależności od odmiany. Przezroczyste kamienie zielono-chromowe zazwyczaj powinny wyglądać na czyste gołym okiem, zwłaszcza w mniejszych rozmiarach. Natomiast czarny diopsyd gwiaździsty opiera się na zorientowanych cechach wewnętrznych, które tworzą asterizm; w tym materiale inkluzje nie są wadą, lecz mechanizmem piękna.

Szlif diopsydowy musi uwzględniać zarówno kolor, jak i strukturę. Materiał chromowo-zielony może stać się zbyt ciemny, jeśli kamień jest zbyt głęboki lub jeśli szlif zatrzymuje światło bez jego czystego odbicia. W większych kamieniach niezbędne są przemyślane proporcje. Szlify schodkowe, zrównoważona głębokość pawilonu i staranna orientacja mogą pomóc zapobiec zamknięciu zieleni w czerń.

Trwałość również ma znaczenie. Diopsyd jest umiarkowanie twardy, około 5,5 do 6,5 w skali Mohsa, i ma dwa wyraźne pryzmatyczne rozszczepienia spotykające się pod kątem bliskim prostemu. Czyni to go odpowiednim do ostrożnego użytkowania w biżuterii i ekspozycji kolekcjonerskiej, ale podatnym na ostre uderzenia, odsłonięte krawędzie i nacisk wzdłuż kierunków rozszczepienia.

Chrome diopside jest dobrze znany z tego, że staje się ciemniejszy wraz ze wzrostem rozmiaru. Małe i średnie kamienie często wykazują najsilniejszą równowagę żywego koloru i jasnego blasku. Powyżej około trzech karatów wiele kamieni o chromowo-zielonym odcieniu wymaga szczególnie starannego szlifu i oświetlenia, aby uniknąć atramentowego wyglądu.

To zachowanie nie dotyczy jednakowo wszystkich odmian. Żółto-zielony diopsyd może pozostać otwarty i radosny przy większych rozmiarach. Violane może być cenione jako materiał ozdobny, gdzie wzór i polerowanie są ważniejsze niż przezroczystość. Czarny diopsyd gwiaździsty często zyskuje na większej kopule kaboszonu, ponieważ gwiazda ma więcej powierzchni do przemieszczania się.

Diopsyd chromowy jest powszechnie spotykany jako kamień niepoddany obróbce, a diopsyd gwiaździsty jest zazwyczaj ceniony za naturalny efekt optyczny spowodowany zorientowanymi strukturami wewnętrznymi. Mimo to, dokładny opis ma znaczenie. Każda powłoka, modyfikacja powierzchni, nietypowe wykończenie, naprawa lub niepewność powinny być traktowane jako część historii kamienia.

Dla kamieni o wysokiej wartości, nietypowych kolorach, ważnych twierdzeniach o pochodzeniu lub niejednoznacznym materiale, niezależne badania gemmologiczne mogą dać pewność. Diopsyd może na pierwszy rzut oka przypominać inne zielone kamienie, a dokładna identyfikacja gatunku chroni zarówno kolekcjonera, jak i dokumentację.

Diopsyd znany jest z wielu środowisk geologicznych, ale kilka lokalizacji stało się szczególnie ważnych w kontekstach kamieni szlachetnych, kolekcjonerskich i ozdobnych. Każdy region niesie inne oczekiwania co do koloru, formy lub efektu optycznego.

Ponieważ diopsyd występuje pod wieloma nazwami handlowymi, odmianami i miejscami pochodzenia, ważne jest stosowanie precyzyjnego języka. Dobry opis powinien najpierw określić gatunek minerału, a następnie dodać odmianę, kolor, efekt optyczny i miejsce pochodzenia, jeśli są znane.

Język oceny diopsydów jest praktyczny, ale symbolika kamienia często wraca do tego samego obrazu: zielonego środka zamkniętego w kwadracie. Ta krótka refleksja zachowuje ten obraz, nie przekształcając go w twierdzenie o wyniku. To sposób na zatrzymanie się przed oceną, zbieraniem, ustawianiem lub noszeniem kamienia.

Zielony kompas, stały i mądry, Pokaż przede mną jasne prawdy; Blask lasu i przewodnik pod gwiazdami, Utrzymaj moje stopy i serce w zgodzie. Na północ czy południe, gdzie ścieżki się rozchodzą, Oświetl drogę, o diopsydzie.

Piękno diopsydów wymaga ostrożnego obchodzenia się z nimi. Umiarkowana twardość kamienia i wyraźny rozszczep powodują, że należy chronić go przed uderzeniami, punktami nacisku i ścieraniem przez twardsze kamienie szlachetne. Jest to szczególnie ważne dla fasetowanych kamieni z odsłoniętymi krawędziami oraz dla wypolerowanych kaboszonów gwiaździstych, których efekt optyczny zależy od czystej powierzchni.