Niebieski kalcyt nie jest odrębnym gatunkiem minerału. Jest to odmiana barwna kalcytu, minerału węglanu wapnia, który tworzy również wapień, marmur, osady jaskiniowe, kryształy skalenoedryczne, bloki o romboedrycznej łupliwości oraz niezliczone osadowe i hydrotermalne ciała węglanowe. Jego niebieski kolor nadaje mu łagodniejszą wizualną tożsamość, ale jego podstawowe zachowanie pozostaje jednoznacznie kalcytowe.

Materiał najczęściej nazywany niebieskim kalcytem jest masywny, przejrzysty do nieprzezroczystego i delikatnie nakrapiany białymi lub kremowymi strefami. Niektóre okazy wykazują wodnisty blask na cienkich krawędziach; inne wydają się zmętniałe, kredowe, jedwabiste lub woskowe w zależności od wielkości ziaren, inkluzji, pęknięć i poleru. Bardziej przezroczyste kawałki mogą wykazywać słynną podwójną refrakcję kalcytu, gdzie tekst lub krawędzie widziane przez kamień wydają się podwojone.

Kalcyt składa się z wapnia, węgla i tlenu ułożonych jako jony wapnia i grupy węglanowe. Jego wzór to CaCO₃, jest prosty, ale struktura ta powoduje szeroki zakres zachowań: doskonałą łupliwość, silną anizotropię optyczną, wrażliwość na kwasy oraz zdolność do pojawiania się w wielu kolorach, gdy śladowe zanieczyszczenia, inkluzje, defekty wzrostu lub historia naświetlania zmieniają sposób, w jaki minerał oddziałuje ze światłem.

Błękitny kalcyt zwykle prezentuje się jako miękki, delikatny kamień, a nie nasycony niebieski klejnot. Kolor może przypominać zimowe niebo, wodę z topniejącego lodowca, sproszkowaną kredę lub blady akwamarynowy szkło zamglone mlekiem. Powierzchnia może wyglądać na szklaną na świeżym rozłupaniu, woskową na wypolerowanych masywnych kawałkach lub jedwabistą tam, gdzie drobna wewnętrzna tekstura łapie światło.

Kalcyt tworzy się w wielu środowiskach geologicznych, a niebieski kalcyt dziedziczy tę elastyczność. Może występować jako masywny materiał węglanowy w środowiskach bogatych w wapienie, jako wypełnienie hydrotermalnych żył, wzrost w jamach lub jako część mieszanych zespołów węglanowych. Dokładny wygląd zależy od chemii, temperatury, ciśnienia, ruchu płynów, szybkości wzrostu i późniejszych zmian.

Niebieski kalcyt charakteryzuje się miękkością i rozpadlinami. Ma twardość Mohsa równą 3, co oznacza, że może być zarysowany miedzianą monetą i wieloma codziennymi przedmiotami. Posiada też idealny rozpad romboedryczny w trzech kierunkach, co czyni go bardziej podatnym na odpryski i pęknięcia niż twardsze minerały o podobnym wyglądzie.

Kalcyt jest jednym z klasycznych minerałów używanych do demonstrowania dwójłomności. W wystarczająco przezroczystym kawałku rozszczepienia linia, drukowane słowo lub krawędź widziane przez kamień mogą wydawać się podwojone. Dzieje się tak, ponieważ kalcyt rozdziela światło na dwa promienie, które przemieszczają się przez kryształ inaczej. Kalcyt niebieski często zawiera zmętnienia lub inkluzje, więc efekt może być stłumiony, ale właściwość optyczna pozostaje częścią tożsamości minerału.

Niebieski kolor kalcytu nie zawsze jest spowodowany jednym mechanizmem. Lokalna chemia, pierwiastki śladowe, defekty w sieci krystalicznej, mikroskopijne inkluzje i rozpraszanie światła mogą wszystkie wpływać na ostateczny wygląd. Z tego powodu jedna partia niebieskiego kalcytu może wyglądać na pudrową i nieprzezroczystą, podczas gdy inna wydaje się bardziej lodowa, wodnista lub zielonkawo-niebieska.

Kalcyt słynie z różnorodnej fluorescencji, a niebieski kalcyt podąża za tym szerokim wzorcem. Niektóre okazy są obojętne, inne reagują słabo, a jeszcze inne mogą fluorescować na czerwono, pomarańczowo, różowo, biało lub niebiesko w zależności od aktywatorów, zanieczyszczeń, defektów i środowiska wzrostu. Okaz z mieszanego węglanu może wykazywać różne reakcje w różnych warstwach.

Niebieski kalcyt może przypominać kilka innych blado-niebieskich minerałów, zwłaszcza gdy jest masywny i polerowany. Identyfikację należy rozpocząć od obserwacji nieinwazyjnej: rozkład koloru, tekstura, łupliwość, przezroczystość, ciężar i zwyczaj. W razie potrzeby można potwierdzić kalcyt małym testem kwasowym, ale należy go stosować ostrożnie, ponieważ kwas trwale trawi powierzchnie węglanów.

Niebieska kalcyt powinna być pielęgnowana jako miękki, wrażliwy na kwasy, łupliwy minerał. Nie nadaje się do agresywnego czyszczenia, ściernego przechowywania, maszyn ultradźwiękowych, pary, kąpieli kwasowych ani długotrwałej ekspozycji na warunki mogące uszkodzić pęknięcia lub wyblaknąć barwione kolory. Najbezpieczniejsze podejście jest proste: minimalna ilość wody, łagodne mydło tylko w razie potrzeby, miękkie ściereczki, wyściełane przechowywanie i ostrożna obsługa.

Niebieska kalcyt nagradza cierpliwą obserwację. Jej najciekawsze cechy są często subtelne: ukryty błysk łupliwości, przezroczysta niebieska krawędź, podwójna linia tekstu, mleczny wewnętrzny welon lub przejście od kredowego niebieskiego do wodnistego niebieskiego pod oświetleniem bocznym. Odpowiednie warunki oglądania ułatwiają dostrzeżenie tych detali bez zmiany próbki.